Flip-Flop Nedir? (SR, D, JK, T)
Flip-flop, tek bir biti saklayabilen — yani hafızası olan — temel ardışıl (sequential) devre elemanıdır. Mantık kapılarından farkı: çıkışı yalnızca anlık girişlere değil, geçmişe (saklanan duruma) de bağlıdır. Yazmaçlar, sayaçlar ve bellekler flip-flop'lardan kurulur.
Latch ile flip-flop farkı
Latch seviye-tetiklemelidir: etkin (enable) sinyali aktif olduğu sürece çıkış girişi takip eder. Flip-flop ise kenar-tetiklemelidir: yalnızca saat (clock) sinyalinin kenarında (genelde yükselen kenar) değer alır. Bu, senkron devrelerde zamanlamayı öngörülebilir kılar.
SR Flip-Flop (Set / Reset)
S=1 set eder (Q=1), R=1 reset eder (Q=0). S=R=1 yasak durumdur.
| S | R | Q (sonraki) |
|---|---|---|
| 0 | 0 | Q (değişmez) |
| 0 | 1 | 0 |
| 1 | 0 | 1 |
| 1 | 1 | geçersiz |
D Flip-Flop (Data / Delay)
En çok kullanılanı. Saat kenarında D girişindeki değeri alır ve saklar (Q = D). Yazmaçların yapı taşıdır.
| D | Q (sonraki) |
|---|---|
| 0 | 0 |
| 1 | 1 |
JK Flip-Flop
SR'nin geliştirilmiş hâli; J=K=1 durumunda çıkışı tersler (toggle), yasak durum yoktur.
| J | K | Q (sonraki) |
|---|---|---|
| 0 | 0 | Q (değişmez) |
| 0 | 1 | 0 |
| 1 | 0 | 1 |
| 1 | 1 | Q' (tersler) |
T Flip-Flop (Toggle)
T=1 her saat kenarında çıkışı tersler; T=0 değeri korur. Sayaçlarda (counter) idealdir.
nandbench'te dene
nandbench'te bir flip-flop yerleştirip saate bir clock bağlayabilir, dalga formu (waveform) panelinde Q çıkışının saat kenarlarında nasıl değiştiğini izleyebilirsin. Yanlış kurarsan salınım (oscillation) uyarısını da canlı görürsün.